กรวยไตอักเสบ  หมายถึง  การติดเชื้อแบคทีเรียที่เกิดขึ้นในบริเวณกรวยไต  แบ่งเป็น ชนิดเฉียบพลันซึ่งมีอาการแสดงชัดเจน  กับชนิดเรื้อรัง  ซึ่งไม่มีอาการแสดงชัดเจน  พบมากในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย  อาจเป็นโรคแทรกซ้อนของกระเพาะปัสสาวะอักเสบ, นิ่วในทางเดินปัสสาวะ

กรวยไตอักเสบเฉียบพลัน ( Acute pyelonephritis )

                กรวยไตอักเสบเฉียบพลัน  เป็นโรคที่พบได้ค่อนข้างบ่อย  พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายประมาณ 4 เท่า  มักพบในผู้หญิงในวัยเด็กหรือขณะตั้งครรภ์,  ในคนที่เป็นนิ่วในทางเดินปัสสาวะ  ต่อมลูกหมากโต  เนื้องอกหรือมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ  กระเพาะปัสสาวะอักเสบ  หรือผู้ป่วยที่เคยสวนปัสสาวะมาก่อน ( เช่น ผู้ป่วยหนักที่นอนพักรักษาอยู่ในโรงพยาบาล )

ผู้ป่วยที่เป็นเบาหวาน หรือกินสเตอรอยด์นาน ๆ ก็อาจมีโอกาสเป็นโรคนี้ได้ง่ายขึ้น

สาเหตุ

                เกิดจาการติดเชื้ออักเสบเฉียบพลันในบริเวณกรวยไต  ส่วนมากเชื้อโรคมักจะแพร่กระจายมาจากบริเวณผิวหนังรอบ ๆ ท่อปัสสาวะ  เข้ามาในท่อปัสสาวะ  กระเพาะปัสสาวะ  และผ่านสท่อไตขึ้นมาที่ไต  การอุดกั้นของทางเดินปัสสาวะมักกเป็นปัจจัยเสริมทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่ายขึ้น  เช่น นิ่วในทางเดินปัสสาวะ  ต่อมลูกหมากโต  กระเพาะปัสสาวะไม่ทำงานในผู้ป่วยอัมพาต  การตั้งครรภ์หรือมีก้อนในช่องท้อง  เป็นต้น

                เชื้อที่พบได้บ่อย  เป็นเชื้อแบคทีเรียกลุ่มแกรมลบได้แก่  อีโคไล ( Escherichia coli ) , เคล็บซิลลา ( Klebsiella ) , สูโดโมแนส ( pseudomonas )

อาการ

ผู้ป่วยส่วนมากจะมีอาการปวดที่บริเวณสีข้างขึ้นอย่างฉับพลัน  โดยจะปวดมากที่ข้างใดข้างหนึ่ง  และอาจปวดร้าวลวมาที่บริเวณขาหนีบ  พร้อมกับมีไข้สูง หนาวสั่นมากเป็นพัก ๆ ( อาจต้องห่มผ้าหลายผืน  คล้ายไข้มาลาเรีย  แต่จะจับไข้ไม่เป็นเวลาแน่นอน )

ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดท้อง  คลื่นไส้  อาเจียน  บางรายอาจมีอาการขัดเบาร่วมด้วย

ปัสสาวะมักมีลักษณะขุน  บางครั้งอาจข้นเป็นหนอง

สิ่งตรวจพบ

                ไข้สูง 39 – 40 ซ.

                ถ้าใช้กำปั้นทุบเบา ๆ ที่สีข้างตรงที่ปวด ผู้ป่วยจะรู้สึกเจ็บจนสะดุ้ง

                หน้าท้องอาจมีอาการกดเจ็บ  หรือท้องเกร็งแข็งเล็กน้อย

                ปัสสาวะมีลักษณะขุ่น

อาการแทรกซ้อน

                ถ้าไม่ได้รับการรักษา  เชื้ออาจลุกลามเข้ากระแสเลือด กลายเป็นภาวะโลหิตเป็นพิษ ซึ่งอาจเป็นอันตรายร้ายแรงได้

                ในบางรายอาจกลายเป็นโรคกรวยไตอักเสบเรื้อรังและภาวะไตวาย

ข้อแนะนำ

1.     ผู้ป่วยที่เป็นกรวยไตอักเสบเฉียบพลัน  มักมีไข้สูงหนาวสั่นคล้ายไข้มาลาเรีย  แต่จะมีอาการปวดและเคาะเจ็บที่สีข้าง  และปัสสาวะขุ่น  ดังนั้น  เมื่อพบคนที่มีอาการไข้หนาวสั่นมาก  ควรนึกถึงโรคนี้ไว้เสมอ

2.     ผู้ป่วยที่เป็นนิ่วไตในทางเดินปัสสาวะ  กระเพาะปัสสาวะอักเสบ  ต่อมลูกหมากโต  ควรหาทางรักษาให้หายขาด  มิฉะนั้นตอาจมีกรวยไตอักเสบแทรกซ้อน